Heqja e masave u paralajmërua më herët: Tani nis prova e madhe evropiane për Kosovën

Njoftimi i Bashkimit Evropian për nisjen e heqjes graduale të masave ndaj Kosovës, duke filluar nga muaji janar, shënon një moment të rëndësishëm politik dhe diplomatik për vendin. Pas një periudhe tensionesh dhe izolimi relativ në raport me institucionet evropiane, ky zhvillim hap një kapitull të ri që ngjall pritje pozitive për forcimin e pozitës ndërkombëtare të Kosovës dhe rikthimin e saj më aktiv në agjendën evropiane. Heqja e masave shihet si një sinjal se Kosova po rifiton besimin e partnerëve evropianë dhe se dialogu, bashkëpunimi dhe perspektiva integruese po rikthehen në qendër të marrëdhënieve me BE-në.

Në këtë fazë të re, pritet që ndikimet të ndihen në disa fusha kyçe.

Politikisht, Kosova mund të ketë më shumë hapësirë për avancim në procesin e integrimit evropian dhe për trajtim më të drejtë të aplikimit të saj për anëtarësim.

Ekonomikisht, lehtësimi i masave mund të përkthehet në rritje të mbështetjes financiare, investimeve dhe projekteve zhvillimore.

Ndërsa në planin diplomatik, kjo lëvizje mund t’i hapë rrugë një angazhimi më aktiv të Kosovës në arenën ndërkombëtare, përfshirë edhe përpjekjet për anëtarësim në organizata të rëndësishme ndërkombëtare.

Në tërësi, heqja graduale e masave përfaqëson një mundësi reale që Kosova të konsolidojë shtetësinë e saj dhe të ecë më me siguri drejt integrimit të plotë evropian.

Për këtë temë, më gjerësisht folën njohësit e çështjeve politike.

Jakupi: Kjo lëvizje e Bashkimit Evropian ka potencial të ndikojë pozitivisht edhe në procesin e integrimit evropian të Kosovë

E për këtë çështje, në një prononcim për “Bota sot” foli analisti politik, Zejnullah Jakupi.

Ai tha se largimi i sanksioneve të BE-së ndaj Kosovës është zhvillim i rëndësishëm, derisa shtoi që tani është një fazë e re për këtë çështje.

“Heqja graduale e masave të Bashkimit Evropian ndaj Kosovës, e paralajmëruar të nisë në muajin janar, përbën një zhvillim të rëndësishëm politik dhe diplomatik për vendin. Kjo fazë e re krijon pritje reale për përmirësim të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe institucioneve të BE-së, pas një periudhe tensioni dhe kufizimesh në bashkëpunim”.

Për këtë, Jakupi analizoi në tri aspekte si do ndikojë largimi i këtyre masave, në aspektin politik, ekonomik dhe diplomatik.

Në këtë rast përmendi, dialogun Kosovë-Serbi, fondet e shumta të Bashkimit Evropian dhe synimet për anëtarësimin në organizatat ndërkombëtare.

“Në planin politik, pritet një rivendosje graduale e besimit me Brukselin dhe një klimë më konstruktive për dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja, përfshirë edhe procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Serbinë. Heqja e masave dërgon sinjal se angazhimi institucional dhe stabiliteti politik janë elemente kyçe për avancimin e agjendës evropiane të Kosovës

Në aspektin ekonomik, ndikimi pritet të jetë i drejtpërdrejtë. Zhbllokimi i fondeve dhe projekteve të pezulluara të BE-së, veçanërisht në sektorët e energjisë, mjedisit dhe infrastrukturës, mund të kontribuojë në rritje ekonomike, krijim të vendeve të punës dhe forcim të kapaciteteve zhvillimore të vendit. Kjo gjithashtu përmirëson klimën për investime dhe bashkëpunim financiar ndërkombëtar.

Sa i përket dimensionit diplomatik, heqja e masave e nxjerr Kosovën nga një pozicion izolimi relativ dhe i hap rrugë pjesëmarrjes më aktive në iniciativa rajonale dhe ndërkombëtare. Kjo mund të forcojë pozicionin e saj në përpjekjet për anëtarësim në organizata ndërkombëtare dhe për të siguruar mbështetje më të gjerë nga shtetet partnere”, deklaroi analisti politik.

Më tej, ai vlerëson se ky vendim i BE-së, do ndikojë pozitivisht për shtetin tonë dhe do krijoj disa kushte të favorshme për Kosovën.

Por, që nënvizoi se këto masa do hiqen gradualisht, derisa

“Në tërësi, kjo lëvizje e Bashkimit Evropian ka potencial të ndikojë pozitivisht edhe në procesin e integrimit evropian të Kosovës. Ajo krijon kushte më të favorshme për shqyrtimin e aplikimit për anëtarësim dhe për avancimin e reformave që kërkohen në kuadër të agjendës evropiane. Megjithatë, përfitimet konkrete do të varen nga vazhdimi i angazhimit institucional, stabiliteti politik dhe përmbushja e obligimeve që lidhen me dialogun dhe sundimin e ligjit.

Është e rëndësishme të theksohet se këto masa të Bashkimit Evropian nuk do të hiqen automatikisht. Ato janë të kushtëzuara drejtpërdrejt me atë se sa Kosova i bën të ashtuquajturat ‘detyrat e shtëpisë’. Kjo nënkupton, para së gjithash, formimin e institucioneve funksionale – Kuvendit dhe Qeverisë – miratimin në kohë të buxhetit dhe kthimin e stabilitetit institucional”.

Ndër të tjera, analisti politike potencoi edhe sfidat në aspektin politik dhe të formimit të institucioneve të reja që e presin Kosova.

E për këtë, tha se BE nuk do shpejtojë t’i zhbllokojë fondet pa parë më parë progres të qartë politik, institucional dhe ligjor.

“Një element tjetër kyç është zhbllokimi i procesit ligjvënës. Ka një numër ligjesh që janë dërguar nga opozita në Gjykatën Kushtetuese, dhe disa prej tyre lidhen drejtpërdrejt me obligimet e Kosovës ndaj Bashkimit Evropian dhe përafrimin e legjislacionit tonë me acquis communautaire. Pa avancim konkret në këtë drejtim, është e vështirë të pritet një vendim pozitiv nga Brukseli.

Po ashtu, duhet pasur kujdes që procesi i zgjedhjes së Presidentes së ardhshme të mos shndërrohet në një faktor bllokues për funksionimin institucional dhe për agjendën evropiane të vendit. Çdo krizë e re politike do ta vononte edhe më tej heqjen e masave.

Prandaj, Bashkimi Evropian nuk do të ngutet t’i heqë masat dhe as t’i zhbllokojë fondet pa parë më parë progres të qartë politik, institucional dhe ligjor. Mesazhi i BE-së është i qartë: përparimi varet nga veprimet konkrete të Kosovës dhe nga aftësia e saj për të garantuar stabilitet, funksionalitet institucional dhe përputhje me standardet evropiane”, përfundoi Zenjullah Jakupi për “Bota sot”.

Halili: Heqja graduale e masave nuk duhet parë si qëllim në vetvete, por si një mundësi që kërkon angazhim serioz institucional

Kurse, edhe profesori Nijazi Halili e vlerëson vendim të rëndësishëm heqjen graduale të masave të BE-së.

Ai në bashkëbisedim me “Bota sot” e sheh si një sinjal që BE po synon ta rikthej dialogun dhe stabilitetin në Ballkan.

Në aspektin politik, sipas tij jo do ndikojë në përmirësimin edhe të raporteve BE-Kosovë.

“Njoftimi për heqjen graduale të masave të Bashkimit Evropian ndaj Kosovës shënon një moment të rëndësishëm politik dhe diplomatik. Ky zhvillim mund të interpretohet si një përpjekje e BE-së për të rikthyer dialogun e strukturuar dhe për të inkurajuar stabilitetin dhe bashkëpunimin rajonal.

Në planin politik, pritet një normalizim i marrëdhënieve institucionale Kosovë–BE, përfshirë komunikim më të drejtpërdrejtë dhe koordinim më të madh në proceset reformuese. Kjo mund të forcojë pozicionin e Kosovës në raport me agjendën evropiane dhe të rrisë përgjegjësinë institucionale në zbatimin e reformave”, shtjelloi ai.

Ndërsa, sa i përket aspektit ekonomik, vlerëson se do rritet besimi i investitorëve ndërkombëtare, kurse në aspektin diplomatik përmendi dialogun dhe anëtarësimin e në organizata ndërkombëtare.

“Në aspektin ekonomik, heqja e masave mund të reflektohet në qasje më të gjerë në programe dhe fonde evropiane, rritje të besimit të investitorëve dhe mbështetje më të madhe për sektorë kyç si energjia, infrastruktura dhe sundimi i ligjit. Këto elemente janë thelbësore për zhvillim të qëndrueshëm dhe afrim me tregun evropian.

Nga këndvështrimi diplomatik, kjo fazë krijon kushte më të favorshme për avancimin e Kosovës në proceset e integrimit dhe për mbështetje më të koordinuar në përpjekjet për anëtarësim në organizata ndërkombëtare. Megjithatë, rruga drejt këtyre objektivave mbetet e ndërlidhur ngushtë me progresin në dialogun Kosovë–Serbi dhe me respektimin e standardeve evropiane”.

Në fund, profesori Halili shtoi se, “heqja graduale e masave nuk duhet parë si qëllim në vetvete, por si një mundësi që kërkon angazhim serioz institucional, konsensus politik dhe përkushtim të vazhdueshëm ndaj reformave dhe stabilitetit afatgjatë”.