POLITICO: Shërbimet serbe testuan topa zanorë mbi qen, në bashkëpunim me Rusinë

Oficerë të shërbimit sekret serb testuan topa zanorë mbi qen, në bashkëpunim me shërbimin famëkeq rus të sigurisë, sipas dokumenteve qeveritare të siguruara nga POLITICO.

Dokumentet serbe konfirmojnë se administrata e presidentit Aleksandar Vuçiç ka kryer eksperimente me altoparlantë me fuqi të lartë, të njohur ndryshe si topa zanorë, dy javë pasi një protestë antiqeveritare në Beograd u ndërpre nga ajo që protestuesit e përshkruan si një shpërthim zanor paralizues.

“”
Testimi i përbashkët i armëve zanore mbi kafshë nxjerr në pah thellësinë e bashkëpunimit të sigurisë mes Rusisë, kundërshtarit më agresiv të Bashkimit Evropian, dhe Serbisë, një vend kandidat për BE me proces të bllokuar, qeveria e të cilit po përballet me një sfidë serioze.

Pajisjet Long Range Acoustic Device, të njohura si LRAD, tregtohen për komunikim në distanca të gjata, por kur përdoren nga afër, ato mund të rrezikojnë dëmtimin e dëgjimit. Gjithashtu është raportuar se ato shkaktojnë dhimbje koke, marramendje dhe të përziera. Qeveria ka mohuar përdorimin e topave zanorë kundër demonstruesve.

Serbia ndodhet në kulmin e lëvizjes më të madhe protestuese të dekadave të fundit. Për më shumë se një vit, dhjetëra mijëra njerëz, dhe herë pas here qindra mijëra qytetarë, kanë dalë në rrugë në të gjithë vendin, duke organizuar protesta të rregullta mbarëkombëtare që pasqyrojnë zemërimin në rritje ndaj qeverisë.

Më 15 mars 2025, gjatë një prej protestave më të mëdha, një zhurmë e fortë dhe shpuese çau bulevardin kryesor të Beogradit, duke detyruar njerëzit të uleshin ose të kërkonin strehë.

Video të filmuara nga kënde të ndryshme tregojnë se si shqetësimi u përhap në turmën e dendur, përpara se njerëzit të shpërndaheshin në panik. Demonstruesit që u paraqitën në urgjencat e Beogradit raportuan të përziera, të vjella, dhimbje koke dhe marramendje. Ata thanë se kishin dëgjuar një zhurmë që i ngjante “një grupi motoristësh” ose “një lokomotive” që po vinte drejt tyre.

Pasi fillimisht hodhi poshtë akuzat se autoritetet kishin përdorur topa zanorë, Vuçiç deklaroi se “një hetim i plotë do të kryhet brenda 48 orëve dhe më pas të gjithë ata që janë përgjegjës për këto trillime dhe gënjeshtra brutale do të mbahen përgjegjës përpara autoriteteve”.

Edhe ministri i Brendshëm Ivica Daçiç mohoi çdo shkelje, duke këmbëngulur se Serbia “nuk ka përdorur asnjë mjet të paligjshëm, përfshirë një të ashtuquajtur top zanor”.

Një muaj pas protestës, agjencia e inteligjencës serbe BIA publikoi një raport, të porositur nga Shërbimi Federal i Sigurisë i Rusisë, FSB, në të cilin thuhej se pajisjet me decibel të lartë “nuk u përdorën gjatë protestave” dhe se nuk kishte pasur ndikim masiv “psikologjik, moral dhe fizik mbi njerëzit”.

Ministria e Brendshme e Serbisë nuk iu përgjigj kërkesës për koment.

Testet mbi kafshët u kryen si pjesë e hetimit pas protestave, sipas dokumenteve të siguruara nga POLITICO, të prodhuara nga BIA dhe një ministri qeveritare.

Qëllimi ishte të vlerësohej nëse simptomat e përshkruara nga protestuesit përputheshin me efektet e topave zanorë, të cilët zyrtarët serbë më parë kanë pranuar se policia i zotëron.

Rreth dy javë pas protestës, specialistë të inteligjencës serbe dhe ruse mblodhën një grup qensh në një qendër testimi të BIA për të vlerësuar “efektin e emetuesve mbi objekte biologjike”. Qentë u zgjodhën si subjekte testimi për shkak të “ndjeshmërisë së tyre të lartë ndaj efekteve akustike”.

Sipas dokumenteve, kafshët u ekspozuan ndaj dy modeleve LRAD, LRAD 100X MAG HS dhe LRAD 450XL, të prodhuara nga kompania amerikane me seli në Kaliforni, Genasys, në “distanca prej 200, 150, 100, 50 dhe 25 metrash”.

Fletët teknike të këtyre modeleve tregojnë se ato mund të emetojnë zë deri në 150 decibel, ekuivalente me zhurmën e një motori avioni gjatë ngritjes.

Dokumentet sugjerojnë gjithashtu se testet mund të jenë kryer pa miratimet e nevojshme për eksperimentet mbi kafshë.

“Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave… nuk ka informacion nëse janë kryer teste mbi efektet e LRAD 100H dhe LRAD 450XL, si dhe teste të tjera mbi efektet e pajisjeve të tjera mbi qen”, thuhet në dokumente.

“Kjo ministri nuk ka marrë kurrë një kërkesë për miratim për kryerjen e testeve mbi kafshë dhe për këtë arsye nuk është marrë asnjë vendim që të miratojë testin në fjalë apo teste të tjera të ngjashme”, vijon dokumenti.

Danilo Çurçiç, avokat serb i të drejtave të njeriut, deklaroi se qentë ishin “subjekt i eksperimenteve ose abuzimit”, sipas përkufizimit të Ligjit për Mirëqenien e Kafshëve në Serbi.

Ai theksoi se ligji serb kërkon që eksperimentet mbi kafshë të regjistrohen paraprakisht dhe të miratohen nga organet përkatëse, përfshirë një komision etike, dhe ndalon shprehimisht testimin mbi kafshë për “testimin e armëve dhe pajisjeve ushtarake”.

Radomir Lazoviç, politikan i opozitës, i përshkroi testet si “pjesë e një fushate të Aleksandar Vuçiç për të mbuluar përdorimin e topave zanorë kundër qytetarëve të tij gjatë protestave të marsit”.

“Mijëra njerëz ndjenë efektet masive të kësaj arme zanore mbi trupat e tyre vitin e kaluar”, tha ai.

Në raportin e tyre mbi eksperimentet me qen, FSB këmbënguli se: “Gjatë transmetimit të sinjaleve bazë dhe testuese, objektet biologjike, qentë, nuk ndjenë shqetësim, ndryshim sjelljeje, në distancat e testuara. Qentë u kontrolluan tre ditë pas testeve dhe nuk treguan asnjë ndryshim në gjendjen e tyre”./Politico